Οι ρίζες του εθελοντισμού είναι βαθιές μέσα στην ιστορία και στη διαχρονική εξέλιξη της κοινωνίας. Έχει παρελθόν, δεν είναι δημιούργημα της δικής μας εποχής, η διαφορά είναι πως κατά την κλασική εποχή κυρίως, ταυτιζόταν με τη φιλανθρωπία, για να αποδώσει μια καινούργια αρετή, την αγάπη στο συνάνθρωπο.
Επίσης, μια άλλη μορφή εθελοντισμού, τα εθελοντικά στρατεύματα που ονομάζονταν μισθοφορικά έλαβαν χώρα κατά την αρχαιότητα, τον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση. Και στην επανάσταση του 1821 στην Ελλάδα, τα ποικίλα σώματα των Φιλελλήνων που ήρθαν για να μας βοηθήσουν στον αγώνα μας χαρακτηριζόταν, επίσης, εθελοντικά. Ακόμη και στους βαλκανικούς πολέμους είχαμε σώματα εθελοντών.
Ο εθελοντισμός, στο σύνολο του, είναι μια πράξη μέσα από την οποία οι άνθρωποι αποκτούν νέες δεξιότητες και αποτελούν το πιο ενεργητικό κομμάτι της κοινωνίας. Ο εθελοντισμός δεν έχει καλούπια και όρια, είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο που μπορεί να πάρει διάφορες μορφές και διαστάσεις βασιζόμενο σε αξίες, αρχές και στην κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική πραγματικότητα της κοινωνίας μας.
Ο εθελοντισμός είναι ένα θέμα που μας αγγίζει όλους, ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης και επαγγελματικής ιδιότητας. Συνιστά μια εξαιρετικά επιμορφωτική λειτουργία που ενδυναμώνει την κοινωνική αλληλεγγύη, ενισχύει την ενεργό συμμετοχή και τη συνύπαρξη, προσδίδοντας νέο περιεχόμενο στη ζωή μας.
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως οι εθελοντές έχουν την δυνατότητα να προέρχονται από οποιοδήποτε χώρο και στρώμα της κοινωνίας. Ο εθελοντής δε έχει ταυτότητα και ιδιότητα, παραμόνο αυτού του ανθρώπου που επιθυμεί να προσφέρει ανιδιοτελώς. Με λίγα λόγια, ο εθελοντής μπορεί να έχει οποιαδήποτε ηλικία, οικονομική κατάσταση και εκπαιδευτικό επίπεδο άρα εύκολα μπορούμε να συμπεράνουμε πως όλοι οι πολίτες μπορούν να είναι εν δυνάμει εθελοντές.
Ο εθελοντισμός, στο σύνολο του, είναι μια κοινωνική δραστηριότητα πολυσυζητημένη στις μέρες μας. Και όπως όλα περνά από το φάσμα της κριτικής, έχει θαυμαστές αλλά και επικριτές, που αδυνατούν να κατανοήσουν το μεγαλείο του εθελοντισμού και χάνονται στο να ανακαλύψουν «το γιατί», που οδηγεί κάποιους μεμονωμένους πολίτες, τους καλούμενους εθελοντές, ατομικά ή μέσω οργανώσεων των οποίων αποτελούν μέλη, να εργαστούν χωρίς αμοιβή για ένα συγκεκριμένο ή αόριστο χρονικό διάστημα για το γενικό καλό της κοινωνίας, καθώς δεν μπορούν να κατανοήσουν την σημασία αυτών.
Εθελοτυφλούν, πίσω από τις λέξεις μιας και ο εθελοντισμός δεν θέλει τίτλους ή χώρο. Ξεκινάει από την γειτονιά μας και καταλήγει ίσως και στα πλαίσια μιας οργάνωσης. Εξάλλου, οι εθελοντές θεωρούνται περισσότερο συνεργάτες. Εντάσσονται στη λειτουργία των υπηρεσιών και των προγραμμάτων κάποιου οργανισμού, αναλαμβάνουν εξειδικευμένους ρόλους, συναλλάσσονται με τα μέλη του προσωπικού και τα άτομα.
Ως Πρόεδρος του Ελληνικού Οργανισμού Περιβάλλοντος, μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης έχω να δηλώσω ξεκινώντας πρώτα από τον εαυτό μου και μετά για τα υπόλοιπα μέλη της οργάνωσης πως μόνο μέσα από τη πράξη σκιαγραφείς την ιδιότητα του εθελοντή. Δεν επιθυμώ να τονίσω μόνο την παροχή του ανιδιοτελούς κοινωνικού έργου αλλά κάτι πολύ περισσότερο, την υιοθέτηση μιας στάσης ζωής απαρτισμένη με ιδιαίτερες αξίες με έμφαση στον συνάνθρωπο.
Και πάνω σε αυτό απαντώ σε όσους δυσανασχετούν και δυσκολεύονται να κατανοήσουν τη δυναμικότητα της έννοιας του εθελοντισμού. Τους προτείνω, λοιπόν, να απαλλαγούν από στερεότυπα και προκαταλήψεις, αναλαμβάνοντας ενεργό ρόλο σε μια από τις χιλιάδες μη κυβερνητικές οργανώσεις που λειτουργούν σε κάθε χώρα με ποικίλα πεδία ενδιαφέροντος.
Μέσα από τη δράση μου, για την προστασία και διατήρηση της ισορροπίας του φυσικού περιβάλλοντος, έχω αντιμετωπίσει τόσο τη δυσπιστία όσο και δραστηριοποιημένους πολίτες, πάντα στη πρώτη γραμμή να συνεισφέρουν όπως ο καθένας μπορεί, και πιστέψτε με αρκούν για να έχουμε πρωτοφανή αποτελέσματα σε κάθε δραστηριότητα μας.
Η οργανωμένη εθελοντική δράση στην Ελλάδα αποτελεί παρακλάδι της «κοινωνίας των πολιτών» και τείνει στο να διαμορφώσει τις κατάλληλες υποδομές και προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση πολλών αδιεξόδων στη χώρα μας.
Η αναγκαιότητα του σήμερα, έχει στρέψει την επιστημονική κοινότητα, τα μέσα ενημέρωσης και πάνω από όλα τη κοινή γνώμη, προς τις οργανώσεις παροχής εθελοντικών υπηρεσιών και ειδικότερα αυτών του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.
Η εθελοντική συνεισφορά μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στην προσπάθεια άμεσης ανακούφισης όχι μόνο σε δύσκολές και άσχημες καταστάσεις αλλά να γίνουν αρωγοί σε κάθε κοινωνική δραστηριότητα των ανθρώπων. Αλλά δε μπορεί παρά να είναι η αρχή.
Αποτελεί την πιο υγιή αντίδραση και απάντηση της οργανωμένης κοινωνίας σε φαινόμενα αδράνειας και αποχής, που μας χαρακτηρίζουν. Η αξία του εθελοντισμού χρειάζεται, όμως, την ενίσχυση όλων μας, των εμπλεκόμενων φορέων, των οργανώσεων και όλων των πολιτών.
Δεν αρκεί η μεμονωμένη πρωτοβουλία οργανώσεων χωρίς την στήριξη του κράτους και της τοπικής αυτοδιοίκησης, όπως κανένα κράτος δεν μπορεί να αναπτυχθεί χωρίς τη συνεισφορά των εθελοντών, ατομικά ή συλλογικά, τυπικά ή άτυπα, έτσι και οι εθελοντικές πρωτοβουλίες συναντούν εμπόδια χωρίς την υποστήριξη τους. Υπάρχει μια αμφίδρομη σχέση μεταξύ τους.
Ο εθελοντισμός πρέπει να ξεκινάει από τις αρμόδιες αρχές και μετά να επεκτείνεται στους πολίτες. Η τοπική αυτοδιοίκηση, που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη, στην καρδιά των γεγονότων θα έπρεπε να αντιληφθεί το ρόλο, το λόγο και τα αποτελέσματα μιας εθελοντικής δράσης ακόμη και για τα πολιτιστικά δρώμενα της κατά τόπου περιοχής.
Η ανάπτυξη του εθελοντισμού στις μέρες μας, είναι επιτακτική ανάγκη και πρέπει να έχει την αμέριστη ενθάρρυνση και υποστήριξη από όλους μας, έτσι ώστε να μπορέσει να αποδείξει και ανοίξει το δρόμο της θέλησης, της προσφοράς και της δοτικότητας του κάθε ατόμου ξεχωριστά. Ο εθελοντισμός δεν είναι ζήτημα επιβολής. Είναι προσφοράς ψυχής.
Σημαντικός παράγοντας και κινητήρια δύναμη του θεσμού του εθελοντισμού αποτελεί η τοπική αυτοδιοίκηση, καθώς σε όλα αυτά είναι απαραίτητη και η συνδρομή και άλλων παραγόντων, που όπως είναι φυσικό δεν είναι δυνατό ο απλός πολίτης να μπορεί να τα γνωρίζει.
Η ενίσχυση της ενεργούς συμμετοχής των πολιτών είναι στόχος και του πολιτικού συστήματος. Η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, ως τρανταχτό παράδειγμα αποδοχής της σπουδαιότητας του εθελοντισμού έχει καθιερώσει την 5η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντισμού, ένα δείγμα πως η ευγενής διάθεση για προσφορά δεν έχει εκλείψει.
Για να καταστήσω πιο σαφές την σχέση του εθελοντισμού και της τοπικής αυτοδιοίκησης θα αναφερθώ με αφορμή το σημερινό κάλεσμα, στο ρόλο αυτών στη διοργάνωση εκδηλώσεων και φεστιβάλ.
Ειδικά όταν έχουν σαν στόχο την ενημέρωση πέρα από τη διασκέδαση του κοινού και την καλλιέργεια του πνεύματος. Τα φεστιβάλ, αποτελούν ένα παρακλάδι του δέντρου του πολιτισμού. Ένα παρακλάδι που συμβάλλει με τον τρόπο του στην ενημέρωση, στην εκπαίδευση αλλά και στη διασκέδαση μέσα από τη μάθηση. Προσπάθειες που θ πρέπει να προωθούνται και να υποστηρίζονται.
Ο εθελοντισμός δεν είναι «χαμαλίκι», όπως εξήγησα εκτενέστερα στην αρχή, είναι και αυτός δείγμα πολιτισμού τόσο του ατόμου όσο και της ίδιας της κοινωνίας.
Η Ελλάδα, πρωτοπόρα και εδώ μιας και υπάρχει ανεπτυγμένο το αίσθημα της τέχνης και της καλλιτεχνίας, υστερεί στις καλά οργανωμένες φιέστες. Γενέτειρα, του αρχαίου δράματος και των Ολυμπιακών Αγώνων γνωρίζει από «πρώτο χέρι» τι σημαίνει κοινωνική συμμετοχή. Κοιτίδα του παγκόσμιου πολιτισμού η χώρα μας, χωλαίνει στο να επιδείξει τα πλεονεκτήματα της καθώς δεν υπάρχουν συντονισμένες και οργανωμένες κινήσεις.
Εκεί αποκαλύπτεται η ελλιπής παρουσία εθελοντών. Όταν σε άλλες ανεπτυγμένες χώρες, οι αριθμοί μιλάνε από μόνοι τους εμείς έχουμε μόνο την διοργάνωση των Ολυμπιακών αγώνων το 2004,να επιδείξουμε. Δεν αμφισβητώ πως αποδείξαμε την ελληνική ψυχή, το ελληνικό πνεύμα ομαδικότητας, καταφέραμε να συνεργαστούμε άνθρωποι κάθε ηλικίας, πολίτες που ότι έκαναν το έκαναν από αγάπη και μόνο. Και τα καταφέραμε. Αλλά μείναμε μόνο εκεί.
Δεν το πετάμε στο κάλαθο των αχρήστων, καθώς η συγκέντρωση των 160.000 αιτήσεων Εθελοντισμού αποτελεί αριθμό ρεκόρ για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, ειδικά σε σύγκριση με το Σύδνεϋ όπου συγκεντρώθηκαν 75.000 αιτήσεις και στην Ατλάντα 78.000.
Όμως, ήταν ένα μόνο γεγονός, σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Όταν οι έρευνες δείχνουν πως στο Ηνωμένο Βασίλειο 23 εκατομμύρια άνθρωποι προσφέρουν εθελοντική εργασία κάθε χρόνο, ισοδύναμο με 180.000 εργαζομένους πλήρους απασχόλησης και στο Βέλγιο αφιερώνουν 5 ώρες την εβδομάδα σε εθελοντικές δραστηριότητες χωρίς αμοιβή, ισοδύναμο με περίπου 200.000 θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης, τα λόγια περιττεύουν. Πώς να συγκριθούμε ακόμη και με τη Πολωνία, που το 2004 περίπου 5,4 εκατομμύρια πολίτες ασχολήθηκαν με τον εθελοντισμό, το οποίο αντιπροσωπεύει το 18,3% του συνολικού πληθυσμού.
Τα σχόλια δικά σας. Δεν αναιρώ καμιά προσπάθεια εθελοντισμού, ούτε έχω σκοπό να υποτιμήσω κάποιον αλλά πρέπει να αναλογιστούμε και να στραφούμε στην τόνωση και στην ενδυνάμωση του εθελοντικού κινήματος.
Για να ισορροπήσω την κατάσταση θα αναφερθώ επιγραμματικά σε αξιόλογες εθελοντικές κινήσεις. Η αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα που διακόπηκε βίαια από την Ισραηλινή επίθεση, αλλά δεν ήταν αρκετό να καθίσουν στον «πάγκο οι παίκτες», οι Γιατροί χωρίς Σύνορα, ο σύλλογος το Χαμόγελο του Παιδιού, ο Ελληνικός Οργανισμός περιβάλλοντος αλλά και η αξιόλογη ομάδα εθελοντών που ανήκουν στο δυναμικό του δήμου Βύρωνα και συντέλεσαν στο να πραγματοποιηθεί η αποψινή εκδήλωση.
Η τοπική αυτοδιοίκηση, ως κινητήριος μοχλός των εθελοντικών δράσεων από τη μια πλευρά αλλά και ως αποδέκτης της αγάπης του κόσμου από την άλλη οφείλει να κινήσει τα «νήματα» εξαρχής. Να πάρει πρωτοβουλίες, να δώσει τη δυνατότητα της εθελοντικής συμμετοχής των πολιτών και έπειτα να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη συνεργασία της με αυτούς.
Η αναγνώριση του έργου τους και η σωστή αξιοποίηση αυτού αποτελούν θεμελιώδεις λίθους. Η τοπική αυτοδιοίκηση οφείλει να γίνει η ρυθμιστική αρχή....
Δε θα ήθελα να επεκταθώ περισσότερο στις έννοιες, καθώς λίγο πολύ όλοι μας μπορούμε να αντιληφθούμε τα θετικά οφέλη. Περισσότερο θα ήθελα να εστιάσω στη σημερινή στάση του πολίτη απέναντι στο θέμα.
Στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, όπου τα πάντα είναι ρευστά, το να μιλάμε για την εθελοντική ενασχόληση του πολίτη με τα κοινά αποτελεί ίσως ένα ριψοκίνδυνο εγχείρημα.
Ας μην ξεχνούμε όμως, πως η λύση δε θα βρεθεί με το να κλειστούμε όλοι στο «καβούκι» μας και στο μικρόκοσμό μας. Τον τελευταίο καιρό, η τοπική κοινωνία έχει την ανάγκη των πολιτών της όσο ποτέ άλλοτε. Είτε αυτό αφορά στο εμπόριο, είτε στη βιομηχανία, είτε στο περιβάλλον και τον πολιτισμό. Και είμαι σίγουρη πως για άλλη μια φορά θα αποδείξουμε την ενότητά μας, την ομοψυχία μας ως Έλληνες, ως πολίτες αυτού του τόπου και θα βγούμε από την οικονομική και κοινωνική κρίση.
Χαίρομαι όταν βλέπω μικρές κοινωνίες, όπως ορισμένα χωριά της περιοχής μου, μιας και επέλεξα να ζω και να δραστηριοποιούμε στην περιφέρεια να διοργανώνουν ακόμα και σήμερα γιορτές, φεστιβάλ και εκδηλώσεις σημαντικές για την προβολή του τόπου, πάντα με την απεριόριστη αγάπη και το μεράκι των κατοίκων τους.
Μιλώντας με αυτούς τους ανθρώπους, γρήγορα συνειδητοποιείς τη χαρά τους, ένα λαμπύρισμα στα μάτια τους και την ελπίδα για το μέλλον του τόπου. Άλλωστε η φύση, ο μεγαλύτερος «δάσκαλος» αυτό ακριβώς μας έχει διδάξει, με τις κοινωνίες των εντόμων. Όλοι μαζί για ένα κοινό αποτέλεσμα.
Το πεδίο δράσης του εθελοντισμού δεν περιορίζεται στη κοινωνική φροντίδα, αλλά είναι πολύ μεγαλύτερο και ευρύτερο. Ενδεικτικά θα αναφέρω εκστρατείες για θέματα αναλφαβητισμού, εμβολιασμών, πρόληψης και ενημέρωσης, αλλά και προστασίας του περιβάλλοντος στηρίχθηκαν και στηρίζονται στην εθελοντική εργασία και προσφορά.
Και εδώ θα σταθώ. Η προστασία του περιβάλλοντας χρήζει άμεσης ανάγκης ενεργοποίησης όλων μας. Αν και δεν έχω, δυστυχώς, την δυνατότητα να σας μεταφέρω στους χώρους διεξαγωγής των τελευταίων δράσεων του Ελληνικού Οργανισμού Περιβάλλοντος που έχω την τιμή να εκπροσωπώ, θα προσπαθήσω να σας μεταφέρω τα συναισθήματα και τα αποτελέσματα που έχω αποκομίσει βλέποντας την εθελοντική συμμετοχή να βγαίνει νικητής.
Μέσα από μια εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών μόνο από εθελοντές – μέλη του οργανισμού, αποκόμισα μια εικόνα θετική από την ανταπόκριση του κοινού τόσο για τις δράσεις μας όσο για την συμμετοχή τους σε ανάλογες προσπάθειες.
Σε μια εκδήλωση με το σύλλογο το Χαμόγελο του Παιδιού, ένα ακόμη φωτεινό παράδειγμα εθελοντικής συνεργασίας με θεάρεστα αποτελέσματα, καταφέραμε να περάσουμε το μήνυμα της άμεσης ενεργοποίησης των πολιτών και των κρατικών φορέων τόσο για τη προστασία των παιδιών όσο και για τη διατήρηση του φυσικού μας πλούτου.
Η ακόμη περισσότερο, σε μια συμβολική ανθοφύτευση με μαθητές της Δημοτικής εκπαίδευσης, η χαρά της δημιουργίας των μικρών εθελοντών και η όρεξη τους να προστατεύσουν τη φύση, υιοθετώντας μάλιστα ο καθένας από ένα άνθος είναι απλά απερίγραπτη. Εμείς ως εθελοντές, με μια απλή κίνηση να ενημερώσουμε και να βοηθήσουμε τη νέα γενιά να σπείρει κάτι καινούριο, βάλαμε τις βάσεις για ένα μέλλον πιο αισιόδοξο και ουσιαστικό.
Ο εθελοντισμός «ανοίγει» πόρτες και αποφέρει οφέλη για όλους, αποτελεί συστατικό στοιχείο της σύγχρονης ιδιότητας του πολίτη. με την σύμπραξη της τοπικής αυτοδιοίκησης ενώνονται οι ατομικές πράξεις σε μια συντονισμένη δράση για το κοινό καλό.
Η εθελοντική προσφορά διαχρονικά αποτελεί σημείο «ορόσημο» στην ευρύτερη ανάπτυξη και ευημερία. Η προσφορά είναι ανεκτίμητη, όπως και η ζωή μας.
Γραφείο τύπου 
Ομιλίες Ομιλία στο Φεστιβάλ Βύρωνα
Ομιλίες Ομιλία στο Φεστιβάλ Βύρωνα
Σάββατο, 26 Μάρτιος 2011 09:45
Ομιλία στο Φεστιβάλ Βύρωνα
ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ, ΦΕΣΤΙΒΑΛ. ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ
Αδιαμφισβήτητο γεγονός, είναι πλέον ότι στη σημερινή τεχνοκρατούμενη κοινωνία που ζούμε, με τους ξέφρενους και αγχωτικούς ρυθμούς ζωής, με την παγκοσμιοποίηση της αγοράς και με την άμβλυνση των ηθικών φραγμών, η έννοια της συμμετοχής και του ανθρωπισμού έχουν δυστυχώς παραμεριστεί πρώτα από την καρδιά και μετά από το νου των σύγχρονων ανθρώπων, ιδιαίτερα όσων ζούνε σε μεγαλουπόλεις.
Ο εθελοντισμός ως μια έκφανση της προσφοράς έχει με τη σειρά του υποστεί σταδιακή αλλοίωση τόσο ως προς την ένταση, όσο και ως προς το περιεχόμενό του.
Για να ενισχυθεί η βαρύτητα του ρόλου του εθελοντισμού απαιτείται η συνδρομή της κοινωνίας με παράλληλη κρατική ενίσχυση και αρωγό την τοπική αυτοδιοίκηση. Η διοργάνωση φεστιβάλ ή άλλων εκδηλώσεων αποτελεί το ιδανικότερο παράδειγμα συγκερασμού όλων αυτών.
Με λίγα λόγια, θα επιχειρήσω να συσχετίσω και να κάνω κατανοητή την αλυσιδωτή σχέση και την ιδιάζουσα σημασία του εθελοντισμού και της τοπικής αυτοδιοίκησης και το ρόλο αυτών στη διοργάνωση εκδηλώσεων και φεστιβάλ σε μια πολιτισμένη κοινωνία.
| Γρήγορη πλοήγηση | Επικοινωνία | |||||
|
 |
Παπακυριαζή 36 Λάρισα Τηλ: 2410 534759 Fax: 2410 549002 e-mail: info@thekla.gr |
||||
